Powered by ARAT.NET

UVC UYGULAMARI HAKKINDA SSS
 
1 UV-C ışığı nedir ? İnsana ve eşyaya zarar verir mi ?
2 UV-C ışığı havanın mikropsuzlaştırılmasında ne zamandır kullanılıyor ? Verimliliği nedir ?
3 UV-C ışıması, mikropları nasıl öldürüyor ? Verimliliği nedir ?
4 Bina içi havası dış ortam havasından daha temiz değil midir ? Hava insana nasıl zarar verir ?
5 UV-C ışıması hangi havalandırma cihazlarında uygulanabilir ? Uygulama nasıl olmalı ?
6 Havalandırma düzeninde kullanılan UV-C ışıması, filitrenin yerini alır mı ?
7 UV-C cihazının ömrü ne kadardır ? Bakım gerekir mi ?
8 UV-C cihazlarını kullananların alacakları emniyet önlemleri nelerdir ?
9 UV-C cihazı ozon gazı üretir mi ? Ortam havası ozonla dezenfekte edilebilir mi ?
10 Mekan hacmına göre havalandırma sisteminin yeterlilik kriteri nedir ?
11 UV-C cihazları maliyet olarak uygun mudur ? Sarfiyat ne boyuttadır ?
12 UV-C radyasyonunun ölçüm birimi nedir? Cihazın filitreye yakın olması etkinliğini artırmaz mı ?
13 UV-C ile hangi mikrop/virüsleri ne kadar sürede hangi verimde imha edebiliyoruz ?
14 Cihaz etkinliğinin yansıtıcı aynayla artırılması mümkün değil midir ?

1 UV-C ışığı nedir ? İnsana ve eşyaya zarar verir mi ?

UV-C ışığı, güneşin ultraviyole ışın yelpazesinin C bandıdır. Dalgaboyu olarak 185-254 nanometre ( metrenin milyarda biri = mikronun binde biri ) arasındaki ultraviyole emisyonu bu isimle tanımlanır.

UV-C ışığının etkisi yüzeyseldir. Gözle fark edilen bir tesiri yoktur. Cilde ve göze olumsuz etkisi, güneş ışığı veya kaynak operasyonundaki ışıma benzeridir. Bu yüzden de tene ve göze doğrudan temasından sakınmak şarttır. ( ışığın geçemediği kapalı bir haznede bulunan UV-C kaynağının hazne dışına zarar potansiyeli söz konusu değildir. )

UV-C ışımasının submikronik organizmalar üzerinde, onları öldürücü değil ama "etkisizleştirici" bir tesiri vardır. Doğrudan muhatap olunmadıkça insan ve eşyaya zararı söz konusu değildir.

yukarı


2 UV-C ışığı havanın mikropsuzlaştırılmasında ne zamandır kullanılıyor ? Verimliliği nedir ?

UV-C ışığı havanın sterilizasyonunda 1936 dan beri kullanılmaktadır. İlk uygulamalar, ameliyathane sterilizasyonu ile başlamıştır. Bugünde bu yönde kullanım mevcuttur. Daha sonraları, okullarda ve devlet daireleri gibi insanların içiçe bulunduğu mekanlarda sınanan UV cihazlarından, geçmişte kızamık ve tüberküloz gibi ciddi salgınların önlenmesinde destek alınmıştır.

Havanın yanısıra, ekipman temizliğinin korunmasında da UV-C cihazlarından yararlanılır. Örnek olarak, mutfak araç ve gereçleriyle, berber takımlarının kapalı bir dolapta UV-C ışığında saklanması, aletlerin yüzünü steril tutar. ( Burada, UV-C radyasyonunun sadece satıhlarda etkili olduğunu; katı madde tabakalarının ışık almayan iç katmanlarına nüfuz etme yeteneğinin olmadığını belirtmemiz gerekir. ) Satıhlarında bakteri tutma ihtimalinin ortadan kaldırılması amacıyla, gıda ambalaj malzemelerinin veya doğrudan gıda ürünlerinin paketleme sürecinde UV-C lambalarının olduğu kapalı konveyörlerden geçirilmesi, gıda sanayiinde yaygın olarak başvurulanbir yöntemdir.

Sterilizasyonda UV-C radyasyonundan yararlanmak 1940'lı yıllardan beri genel ve güvenilir bir uygulamadır. Havalandırma sektörüne ait uygulamaların çok yeni olmasının nedeni, klima cihazlarının hava kontaminasyonu üzerinde olumsuz etkilerinin son yıllara kadar anlaşılmamış olması nedeniyledir.

yukarı


3 UV-C ışıması, mikropları nasıl öldürüyor ? Verimliliği nedir ?

UV-C ışıması, mikroorganizmayı doğrudan değil, dolaylı yoldan etkisizleştirir, şöyle ki : UV içindeki UV-C bandı, mikroorganizmaların DNA ve RNA yapılarını bozarak üreme yeteneklerini ortadan kaldırır. Çoğalamayan kısa ömürlü canlılar olarak yeterli dozda UV-C almış mikroorganizmalar , başka canlıların bünyesine girerek zarar verme potansiyelini kaybederler.

Mikrobiyilojik araştırmalar, yeterli doz ve sürede UV-C ışımasına maruz bırakılan küf ve bakterilerin %99.9 oranında etkisizleştiğini göstermiştir.

( Teknik detay olarak, 11. soruda etkin bir UV-C ışımasının hesap parametreleri üzerinde durulmaktadır. )

yukarı


4 Bina içi havası dış ortam havasından daha temiz değil midir ? Hava insana nasıl zarar verir ?

Genel olarak, kapalı ortamların havası açık havaya göre daha kirlidir.

Bu konuda "partikül sayıcı" denen cihazlardan yararlanarak belirli bir örnek hacım içinde mikroskopik parçacıklar dahil kesin bir "tanecik adedi" neticesine ulaşılır. ABD Çevre Koruma Bürosu tarafından yapılan ölçümler, iç hava kalitesinin dış ortama göre yüzlerce kez bozuk olabileceğini ; ve genellikle daha kötü durumda olduğunu ortaya koymuştur.

Aşağıdaki faktörler, dahili kötü hava riskini artırır :
-Mekanın izolasyonu. ( izolasyonu iyi bir yapıda havalandırma sistemi mükemmel değilse, iç hava kalitesi bozulacaktır. )
-Metrekareye düşen insan sayısı
-Evcil hayvanların mevcudiyeti
-Rutubet : ( ocakta kaynayan su ; banyo buharı ; kurumak üzere asılmış çamaşırlar ; iç mekanda havuz, şelale, akvaryum gibi uygulamalar ve insan adedi arttıkça nem artar.)
-Bakımı ve temizliği düzgün yapılmamış klima ve havalandırma düzenekleri .

İnsanlardan ve evcil hayvanlardan dökülen deri artıkları , tüy vb. Kalıntıları, 0.1-5 mikron çap aralığında "ev tozu" denen bir formda ortamdaki eşyayı sürekli örtmeye çalışırlar. Perde, halı, döşeme gibi ortamlarda üreyip kalıntı birikimi yaratarak, parazitlere ortam oluştururlar. Havanın nemi arttıkça, artıklardan geçinen mikroorganizmaların beslenip üremesi kolaylaşır.

Eşya ve yere doğru çökelme hareketi içinde olan sözkonusu tanecikler en ufak sirkülasyonla kondukları yerden havalanma eğilimi gösterirler.

Partikül sayıcı cihazlar ortamdaki hava kalitesini "tanecik adedi" olarak ifade ederek kesin bir fotoğraf ortaya koyarlar. "Genel olarak, kapalı ortamların havası açık havaya göre daha kirlidir.", derken pek çok genel ortamda yapılan fiili ölçüm çalışmaları dikkate alınarak yorum yapılmaktadır.

İnsan ortalama olarak günde 20,ooo kez ciğerlerini doldurur. Bu şekilde üst solunum yolları aracılığı ile zararlı partikül yüklü havayı farkında olmadan ve ısrarla vücut sistemimize alırız. Bağışıklık sistemimizin yapısına göre, haftalar ; aylar ve yılalr içnde grip benzeri sendromlardan tüberküloz ve kansere kadar pek çok illete muhatap olma riskimiz artar. Sözkonusu zararlar, sadece mikrobik etkiyle değil zerreciklerin içimize mekanik dolumuyla da ortaya çıkabilir. Bu nedenle solunan havanın mekanik filitrasyonu kadar mikrobik önlemlerle temiz tutulması aynı anda uygulanmalıdır.

yukarı


5 UV-C ışıması hangi havalandırma cihazlarında uygulanabilir ? Uygulama nasıl olmalı ?

UV-C ışıması sağlayan cihazlar, montahj için yeterli fiziki ölçüye sahip tüm havalandırma cihazlarına sonradan uygulanabilir. Örnek olarak, klima santralları, filitre hücreleri kanallı ve paket tip soğutucular, fan-coil'ler ; split klimalar vb.

Sağlıklı uygulamalar için, İşler proje aşamasındayken ilgili havalandırma cihazını UV-C tatbikatına imkan verecek şekilde imal ettirmek veya buna uyumlu cihazlar seçerek projeyi oluşturma yolu tercih edilmelidir.

UV-C ile çeşitli uygulamaları görüp fikir almak için menüde ilgili tuşa basınız.

Uygulamalarla ilgili olarak %99.9 'luk bir verimlilik oranını elde etmek için, ortam havasının cihaz üzerinden tekrar tekrar geçirilmesi gereklidir. Tasarımda, hizmet istenen mekanın boyutları ; ilgili hava cihazının debisi ve UV-C cihazının gücü belirli bir hesap prosedürü ile dikkate alınmak durumundadır. ( BKZ SORU 10 )

yukarı


6 Havalandırma düzeninde kullanılan UV-C ışıması, filitrenin yerini alır mı ?

Hayır ! UV-C ışımasının filitre olmadan veya filitre yerine kullanılması doğru olmaz. Filitre ortamı, özellikle yüksek alanlı bir filitre, hava hızını düşürerek, filitre yüzeyini hedefleyen ışımanın etkin olmasına yardımcı olur.
UV-C cihazının filitre öncesi ve sonrasına yerleştirildiği bu uygulamayla, mikrop üretim yeri haline dönüşen filitrelerin potansiyel tehlikesi azaltılmış olmaktadır.

Çözüm sistematiği olarak UV-C ışıması ve filitre uygulamasını birlikte düşünmek gerekir.

UV-C ışımasının tek başına uygulaması, tesisat içinde partikül birikimi açısından risk taşıyan yerler olup, bu tür uygulamalar özel uygulamalar olarak dikakte alınmalıdır.

yukarı


7 UV-C cihazının ömrü ne kadardır ? Bakım gerekir mi ?

Sürekli kullanımda olan bir UV-C ışınım kaynağının her yıl değiştirilmesi gerekir. Buna ilaveten, cihazın bulunduğu ortamın toz yüküne göre belirlenecek bir frekansta yüzey temizliğinin yapılması uygun olur. Bunun haricinde UV-C cihazınıza bakım gerekmez.

UV-C Cihazınızın neden her yıl değiştirilmesi gerektiği aşağıda anlatılmıştır :

UV-C radyasyonunun güneş oşığı yelpazesinin mikroorganizma sterilizasyonunda etkili dar bir bandı olduğunu biliyoruz. UV-C ışınımı veren cihazlar başlangıçta yeniyken tamaman bu bantta ışınım yaparlar. Ancak bir süre sonra "solarize" olurlar ; yani güneş ışıgının tüm dalga boylarını neşreder hale gelirler. Bu da UV-C etkinliğinin düşmesi anlamına gelir. Tipik olarak, 9,ooo çalışma saatinin sonunda ( =375 gün ) UV-C neşriyatı, yeni bir cihazın ancak %80'i kadardır. Daha uszubn kullanımlarda bu oran süratle düşer ve ışınım güneş ışığına eşdeğer hale indirgenir. Bu nedenle, UV-C sistemlerini her yıl 10,ooo çalışma saati tamamlanmadan değiştirmek gerekir.

Bakım için özel bir prosedür yoktur ; ancak ışımadan verim alınabilmesi için şart olan temizliğin sağlanması amacıyla her iki ayda bir alkollü bezle temizlik yapılması uygundur. Cam yüzryler üzerinde ışımayı engelleyici parmak izleri kalmaması için temizlik sırasında lastik eldiven kullanmak yerinde olur.

yukarı


8 UV-C cihazlarını kullananların alacakları emniyet önlemleri nelerdir ?

UV-C cihazlarını kullananların alacakları tek önlem, ışınımı deri ve göze muhatap etmemektir. UV-C ışınımı cildi kurutur ; göze de kaynak ışığı gibi zarar verir. Bir anlik bakmanın zararı yoktur ; ancak sürekli olarak bakıldığında gözlerde kuruma ve yanma hissi oluşur. Körlük veya kalıcı hasar sözkonusu olmasa da teknik emniyete yönelik olarak bakım vb nedenle cihazın bulunduğu yere girmeden cihazın kapatılması veya UV-C korumalı özel gözlük kullanımı şarttır.

Tekrar hatırlatmak gerekir ki, UV-C ışınımı katı yüzeylerin arkasına geçemez. Duvarların veya hava kanallarının arkasından ışınım sızarak zarar vermesi söz konusu değildir.

yukarı


9 UV-C cihazı ozon gazı üretir mi ? Ortam havası ozonla dezenfekte edilebilir mi ?

UV-C cihazı normal olarak ozon gazı üretmez ve üretmemelidir. Ozon gazının da ortam sterilizasyonunda geçerli bir kullanımı vardır ; ancak uygulamanın insanın uzun süre teneffüs durumunda kalmayacağı kiler ve soğuk oda benzeri mekanlarda sınırlı tutulması gerekir.

Ozon gazı teneffüs sistemini tahriş edeceğinden, insanın sürekli olarak ozon üreteci bulunan bir ortamda yaşaması sözkonusu değildir. UV-C cihazının bu tür bir sakıncası sözkonusu olmadığından, mekanda insan olduğu sürece tam gün ; 24 saat açık tutulmalıdır.

yukarı


10 Mekan hacmına göre havalandırma sisteminin yeterlilik kriteri nedir ?

Amaç, havayı, günde 50-75 kez UV-C'den geçirmektir. Bu prensibe göre, mekan hacmının 2-3 katı kadar bir debiyi bir saatte sağlayabilen bir havalandırma sistemi ihtiyacımıza cevap verebilecektir.

Örnek olarak tavan yüksekliği 2.5m olan 5mX5m ebatlarında bir oturma odasının havasını sterilize etmek istiyoruz.

Bu durumda 2.5m X 5m X 5m = 62.5 m3
62.5 X 2 = 125 m3/h
62.5 x 3 = 188 m3/h .

UV-C cihazımız, asgari 125 m3/h2lik ; azami 188 m3/h debi kapasiteli bir sistem içinde olmalıdır. ( ... ki günde 50-75 geçiş sağlanabilsin )

Havalandırma sisteminin etkinliği ,

ODA HACMI X KATSAYI = SİSTEM DEBİSİ
M3 X 2 -- 3 = m3/h

bağıntısından tahmin edilebilir.

Azami cihaz etkinliği için, mekanda insan olduğu sürece 24 saat boyunca tam gün çalışma önerilir.

Havalandırma sistemine ait debinin değerini bulmak için yukarıda belirtilen prosedürün yanısıra UV-C cihazının watt cinsinden gücü de önemli bir kriterdir. Bunun için aşağıdaki bağıntıdan yararlanılır :

ODA ALANI X KATSAYI = CİHAZ GÜCÜ
M2 X 1.5 = watt

Bu durumda 25m2'lik bir oda için asgari 38watt'lık bir UV-C cihazı kullanmak gerekir.

yukarı


11 UV-C cihazları maliyet olarak uygun mudur ? Sarfiyat ne boyuttadır ?

Kalitesiz havanın sakıncaları ve neden olduğu kayıplar gözönüne alınırsa, UV-C cihazına yapılacak harcamanın kendini kısa zamanda geri ödediği takdir edilecektir.

Nezle, grip, kronik yorgunluk halleri gibi çok sık şikayetkonusu olan rahatsızlıkların genellikle iç ortam havasından kaynaklandığı ve şikayetlerin koşulların düzelmesiyle zaman içinde kaybolduğu gözlenmiştir.

UV-C cihazının, hava iindeki mikroorganizmaları etkisiz hale getirerek olumlu sonuçlar yarattığı, pratikten alınan neticelerin yanısıra bağımsız laboratuvar çalışmalarıyla da kanıtlanmıştır.

( örnek için BKZ Teknik Makale : Efficiency of Bacterial Disinfection by a Duct Mounted UV-C Air Purefier / Kane Enviromental Assays / Sanitary and Enviromental Microbiology / Phone 001 252 355 6789

UV-C cihazından kaynaklanan elektrik masrafı ise oda büyüklüğüne bağlı olarak kullanılan cihazın tip ve adedine göre vasati 30-60W mertebesindedir. Çok yüksek hacımlı makanlar için tüketim değeri cihaz kapasitesine göre çok daha fazla olabilir.

yukarı


12 UV-C radyasyonunun ölçüm birimi nedir ? Cihazın filitreye yakın olması etkinliğini artırmaz mı ?

UV-Cışınımının ölçüm birimi mikrowatt/cm2 'dir. ( Birim yüzeye düşen watt'ın binde bir'lik dilimleriyle ifade edilen radyasyon miktarı )

Elekriksel güç ile ışıma gücü arasındaki ilişki takribi olarak aşağıdaki tablodan bulunur.

Elekriksel güç ( watt ) 8 15 20 30
254A dalga boyunda 17 38 50 85
1m mesafeden ışınım
gücü ( mikro watt / cm2 )

Işınımın etkinliği kaynaktan uzaklıkla değişir. Uzaklık faktörünün önemini aşağıdaki tablodan görüyoruz :
d ( cm ) 0 2.5 5.0 10 25 50 75 100
k 350 125 35 20 8 2 1.5 1
etkinlik
faktörü

Işıma kaynağı mikroorganizmaya 1m uzaksa kendi nominal ışınım gücü X ışınım süresi kadar etkindir.

1 m'den az mesafeler için k faktörünü uygulamak gerekir.

UV-C etkinliği = k X ışınım süresi X UV-C gücü

mikrowatt-sn / cm2 = k X ( sn ) X mikrowatt/cm2

Bu bağıntı, UV-C cihazının filitreye yakın takılmasının "etkinlik" üzerindeki rolünü açıklıyor.

yukarı


13 UV-C ile hangi mikrop/virüsleri ne kadar sürede hangi verimde imha edebiliyoruz ?

Her mikroorganizmanın ne kadar UV-C ışımasıyla ne oranda steril hale gelebileceği belli olup, tablolar halinde çeşitli kaynaklar tarafından verilmektedir. ( BKZ literatür1 )

Örnek olarak, sarılık virüsü 8,ooo mW-sn/cm2 'lik bir ışımayla steril hale gelirken grip virüsleri için bu miktar 6,6oo mW-sn/cm2 ; peynir küfü için ise 30,ooo mW-sn/cm2 mertebesindedir.

ÖRNEK : 8W 'lık bir cihaz ile cihaz ışıma merkezinden 1.5 cm uzakta elde edilebilecek UV-C etkinliğinin hesabı için önce "k" değeri enterpolasyonla bulunur. İlgili tabloda k = 15 alınarak, 8W'lık cihaz için 1m'den etkinlik 17 Mikro W / cm2 bulunur.

Etkinlik = k X t X ( MikroWatt/cm2) = 1.5 x 1 sn x 17 = 255 Mikrowatt-sn/cm2 bulunur.

Cihaz, 1.5 cm mesafedensarılık mikrobunu 1/2 saatte ; grip mikrobunu da 25 dakikada çoğalamaz duruma getirmektedir...

yukarı


14 Cihaz etkinliğinin yansıtıcı aynayla artırılması mümkün değil midir ?

Yansıtıcı aynayla cihaz etkinliği birkaç kez artabilir. Reflektörün parabolik olup ; ışımanın odak noktasından verilesi, azami etkinliği sağlar.

Özellikle gıda/tıbbi aletleri steril tutan kapların tasarımında bu konfigürasyon benimsenmelidir. Ayrıca, drain tava üzerine yapğılacak UV-C uygulamalarında da parabolik reflektörden yararlanmak yerinde olur.

yukarı

 


 
 
© Copyright Ekinoks Teknik