Powered by ARAT.NET

NEM
1 Rutubet ( nem ) nedir ?
2 Havada ne kadar rutubet vardır ?
3 Rutubetin ölçüsü nedir ? Nasıl tanımlanır ?
4 Rutubet nasıl ve hangi cihazla öçülür ? Bu ölçüm ne işe yarar ?
5 Rutubetin, "normal" olarak kabul edilebilecek "konfor sınırları" hangi değerlerdir ?
6 Rutubetin konfor sınırları altında olmasının sakıncaları nelerdir ?
7 Rutubetin konfor sınırları üzerinde olmasının sakıncaları nelerdir ? Rutubetin fazlası en çok kimleri etkiler ?
8 Rutubetin fazlası neden nefes darlığı yaratır ?
9 Nefes aldığımız ortamdaki nem fazlasını hayatımızdan nasıl atacağız ?
10 Nem alma makinası ile klima arasında ne fark var ? Klima da havayı kurutmaz mı ?

11 Nem alma veya klima cihazından toplanan su, kullanılabilir mi?

 

1 Rutubet (nem) nedir ?

Havanın içindeki su buharına "rutubet" (nem) denir. "rutubet" ve "nem", eşanlamlı sözcükler olmalarına rağmen, "rutubet", havada rahatsız edici miktarda su buharı olduğunu belirtmek için kullanılır.

yukarı

2 Havada ne kadar rutubet vardır ?

Pratik olarak, her m3 havada -atmosferik koşullara bağlı olarak 15-35 gr kadar su buharı mevcuttur. Buna, "mutlak nem" denir. Mutlak nem, gram/m3 olarak ifade edilmelidir.
yukarı

3 Rutubetin ölçüsü nedir ? Nasıl tanımlanır ?

Rutubet(nem) ölçüsü, "mutlak" ve "bağıl" olmak üzere iki çeşittir. Mutlak nem, 1m3 hava içindeki su buharının gram olarak ifadesidir. Bağıl nemin tanımı için "doymuş nem" miktarının da bilinmesi gerekir. Doymuş nem, havanın belirli sıcaklık ve yoğunlukta taşıyabileceği azami nem miktarıdır. Gram/m3 olarak ifade edilir.

Bağıl nem, mutlak nemin doymuş neme oranıdır. ( % olarak ölçülür )

Örnek olarak, 10-15 dakika bir süreyle sıcak su kullanılan bir banyodaki hava, doygun durumdadır. Nem fazlası, ortamdaki soğuk objeler ; örneğin ayna ve metal cisimler üzerinde yoğuşur. Bu ortamda, havada fiilen bulunan nem, havanın taşıyabileceği nem kapasitesine eşit olduğundan, bağıl nem %100'e yakındır. Dikkat: bağıl nem, havadaki su buharının oranı değildir ! Örnek olarak, bir evin içi gibi kapalı bir ortamda, suyun kaynatılmasını içeren bir iş yapıldığında, ( banyo, yemek, çamaşır, vb ) ortam havasının mutlak nem miktarı yükselecektir. Kurak bir bölgeye suni bir göl veya baraj yapıldığında bu kez sözkonusu coğrafi bölgenin mutlak nem ortalaması yükselecektir.
yukarı

4 Rutubet nasıl ve hangi cihazla öçülür ? Bu ölçüm ne işe yarar ?

Rutubeti ölçen cihaza "higrometre" denir. Higrometre, ortamın bağıl nem oranını yüzde ( % ) olarak verir.

100 Genellikle rutubete duyarlı ince metal şeridin spiral şeklinde bükülmesiyle elde edilir. Islak havluya sarılan gösterdiği azamiölçü, rutubete doygun havanın bağıl nemi olan %100'dür.




Klima veya nem alma cihazınızı termometre+higrometre ikilisi ile birlikte kullanırsanız, makina performansının neticesi olan konfor düzeyini, ortamdaki nemin ölçüm değeri olarak izleyebilirsiniz. Temometre bu konuda tam bir fikir vermez, Zira, konfor, sıcaklığa olduğu kadar nem'e de bağlıdır. Örnek olarak 28 derece hava %90 rutubette rahatsızlık verir; ama %40 rutubet düzeyinde fazladan klima aratmayacak kadar rahattır.

(dikkat : yazın rahat etmeniz için klima kullanmak zorunda değilsiniz; sıcaklık 30 dereceyi aşmadığı sürece, havanızı kuru tutmanız rahatınız için yeterli olacaktır. Bu da enerji tasarrufu açısından önemlidir.)( BKZ soru 10 )
yukarı

5 Rutubetin, "normal" olarak kabul edilebilecek "konfor

sınırları" hangi değerlerdir ?

Genel olarak, bağıl nemin konfor sınırları, alt limit olarak %40-45; üst limit olarak da %60-%70 olarak verilebilir. %70'in üzerindeki bağıl nem düzeyi sağlıklı kişilerde de belirgin bir rahatsızlık yaratır. İdeal olarak, bağıl nem oranının %60 düzeyi üzerine çıkartılmaması uygun olur. Esasen, sıcaklık ve rutubetin birleşimi önemlidir.

Aşağıdaki grafikte hissedilen sıcaklık olarak 24 derece eğrisini izliyoruz:



Hiç soğutma yapmadan, %30 rutubet ile 24 derecelik konfor sağlanabilmekteyken, %70 ortam rutubetinde sıcaklığın 24 derece hissedildiği konfor düzeyini elde etmek için ortamı 20 dereceye kadar soğutmak gerekir. Bunun anlamı şudur : konfor planlamasında nem almaya ağırlık verilerek ciddi boyutta enerji israf önlemesi sağlanabilir!

Sözkonusu boyut, şöyle açıklanabilir : 100 gr rutubeti soğutma yaparak almaya kalkarsak harcayacağımız enerji 1 birim ise, Kimyasal kurutma ile aynı miktar rutubetin alınması için 1/5-1/10 oranında enerji kullanmak yeterli olacaktır.
yukarı

6 Rutubetin konfor sınırları altında olmasının sakıncaları nelerdir ?

Rutubetin konfor sınırları altında olmasının, insan sağlığı açısından hayati bir sakıncası yoktur, ancak, vücuttan buharlaşmayla olan su kaybı artar. Nefes alışımız, bağıl nemin düştüğü ölçüde; yani, hava kurudukça daha rahat hale gelir. Vücudun klima düzeni daha etkin çalışır. Cilt ve gözlerde kuruluktan bahsedilse de, vücut otamasyonu normal olarak bunun üstesinden gelebilir. Zaten cildin neminin dışarıdan değil, metabolizmadan sağlanması esastır. Kuru havanın tek avantajı tüm dezavantajlarından önemlidir : Kuru havada kanserojen mikroorganizmalar üreyemez ! ( BKZ soru 7 )
yukarı

7 Rutubetin konfor sınırları üzerinde olmasının sakıncaları nelerdir ? Rutubetin fazlası en çok kimleri etkiler ?

Rutubet ortamında ; yani, havadaki nemin, konfor sınırını aşan miktarlara yükselmesi durumunda, insan sağlığı bazı kısa ve uzun vadeli sorunlara açık hale gelir. Kısa vadade ortaya çıkan rahatsızlık, solunum zorluğudur. ( Sağlıklı kişilerde de sıkıntı sözkonusudur, ama tehlike büyük değildir…) Sıcak ve rutubet arttıkça, sıkça nefes alırız ama adeta havaya doymayız... Bu yüzden sıcak ve nemli havalarda kalp hastalarının kendilerini sakınmaları gerektiği söylenir.( bunun nedenini, alttaki soruda ayrıca açıklayacağız ) Uzun vadede ise rutubet, insan sağlığına bazı sinsi tuzaklar hazırlar. Bunların başında romatizma gelir. Demirin oksidasyonunu hızlandırarak onu yiyip bitiren rutubet, insanın eklemlerini de zamanla paslandırır.

Kuru ve temiz hava, uzun ve sağlıklı bir ömür için gerekli kalemler içinde ilk sıralarda yer alır.

Diğer bir sinsi tehdit, mantar ve bakterilerin rutubetli ortamlarda kolaylıkla üremelerinden kaynaklanır. Bu şekilde küf ve mantarlar barındıran gıda maddeleri doğrudan veya hayvan yemi vasıtasıyla vücuda dolaylı olarak alındığında ciddi boyutta kanser tehlikesi sözkonusudur. Zahire ve hayvan yemlerinin rutubetten arındırılmış koşullar altında stoklanmasıyla bu tehdit giderilmiş olur.
yukarı

8 Rutubetin fazlası neden nefes darlığı yaratır ?

a/ Havanın yoğunluğunu düşürdüğü için…
Havanın yoğunluğu, şu şartlara bağlıdır : 1/ deniz seviyesinden yükseklik ; 2/ sıcaklık ; ( kuru termometre sıcaklığı ) 3/ havanın içindeki su buharı miktarı ( bağıl nem )... Yukarıda sayılan parametreler biliniyorsa, havanın yoğunluğu hesaplanabilir. Sağlığımız açısından, yukarıda sayılan şartların tümünün birarada aleyhimizde olmamasına özen göstermeliyiz. Örnek olarak, 15 derece sıcaklıkta, deniz seviyesinde, %50 bağıl nem oranındaki havanın birim ağırlığı ; 30 derece sıcaklıkta, denizden 1,000 m. yukarıda ve %80 bağıl nem gösteren havaya göre %19 kadar fazladır. Bu fark, 2,000 metrede %33'e çıkar. Yani, havanın ısınması, yükseklik ve nem, nefes alma rahatlığımızı gerçekten önemli ölçüde etkiler. Tabiatıyla, rahatsızlığı olan kişiler için sözkonusu değişimler, çok daha hayati bir anlam taşır.

b/ Terin buharlaşmasına engel olduğu için ...
Sıcaklığın artmasıyla insanın solunum sisteminin doğal olarak zorlanmasının sebebi, sabit vücut ısısını korumak amacıyla, soğuk havada vücudun merkezinde seyreden kanın, sıcak havada terleme fonksiyonundan yararlanarak soğutulması için deri yüzeyine yakın akması olgusudur . Bu durumda deriden etkin soğuma sağlanmazsa, kalp gibi içte kalan organlara giden kanda azalma olacaktır. Nemin artmasıyla hava giderek doygun hale geleceğindan, terlemenin buharlaşamaması ; buna karşılık vücut sisteminin kendini soğutmak için daha fazla ter üretmesi neticesinde artan su kaybı ve buna bağlı olarak kan viskositesinin artması gibi bir kısır döngü sözkonusudur. Aynı anda kan miktarının azalması ve viskositesinin artması, kalbin az oksijenlenirken, koyu kan nedeniyle pompa işlevinin de zorlaşması anlamını taşır.
yukarı

9 Nefes aldığımız ortamdaki nem fazlasını hayatımızdan nasıl atacağız ?

Bir klima cihazı veya nem alma cihazı ile !

Klima cihazlarını yazın yoğun olarak kullanıyoruz ; ancak nem alma cihazlarıyla aynı işi çok daha ekonomik olarak yapabileceğimizi öğrenmemiz gerekiyor. Öğrenmemiz greken diğer bir husus da, nem alma makinelerini sadece kendi konforumuz için değil, çürütmeden saklamak istediğimiz herşey için kullanmak zorunda olduğumuzdur.

Kalp hastaları, astım hastaları, nefes alma zorluğu çeken hastalar ve bebeklerin bulunduğu ortamlar,
(bebekler, terin buharlaşıp serinleme yaratamadığı sıcak ve nemli ortamlarda bunalıp huysuzlaşırlar…)

Neme hassas cihazların bulunduğu ortamlar,
(örneğin; tıbbi ve elektronik cihazlar, vb.)

Çamaşır yıkanan ve kurutulan ortamlar,
(örneğin; temizleyiciler, evler)

Oteller, Hastahaneler, Spor salonları, Sinemalar, Konferans salonları gibi çok sayıda insanı kapalı ortamda yanyana getiren yerler,
(insan başlıbaşına önemli bir nem kaynağıdır.)

Erzak stoklanan yerler, zahire ambarları, yem depoları vb. (kuru muhafaza sayesinde gıda ürününde kanserojen aflotoksinler üreyemez)

Eski eşya ve antika bulundurulan yerler,
(örneğin; müzeler, galeriler, uğraşlarına özen gösteren koleksiyoncular…)

Kapalı yüzme veya süs havuzları ve şelale benzeri su ihtiva eden uygulamalar barındıran binalar,

Kütüphaneler, arşiv odaları, kitap ve belge saklanan, kağıt stoklanan yerler,

Sürekli su kaynayan yerler; lokanta, çay ocağı vb.

yukarı

10 Nem alma makinası ile klima arasında ne fark var ? Klima da havayı kurutmaz mı ?

Çalışma prensibi olarak iki farklı nem alma sistemi vardır :

1/ havayı, higroskopik niteliği haiz kimyasal bir ortamdam geçirmek suretiyle nemi tutmak ;

2/ refrigerant gaz kullanarak yaratılan soğuk yüzeye temas yoluyla havadaki nemi yoğuşturmak .

1/ nemi çekme yeteneği olan ( higroskopik ) malzemeden havanın geçirilerek kurutulması etkin ve ucuz yöntemdir. Her boyutta klima sisteminde enerji maliyetini düşürmek maksadıyla ve kapasite takviyesi olarak destek vermek için, nem alma fonksiyonundan yararlanılmalıdır. Klima sismeminin uzun vadeli ekonomisi dikkate alınarak yapılan tasarım ve iyileştirme çalışmalarında "nem alma" fonksiyonu mutlaka "soğutma"'dan ayrı olarak yerini almalıdır. Nem almanın maliyeti 1 ise; soğutmanın göreceli maliyeti, kullanılan makine kombinasyonlarına bağlı olarak 5-10 arasında bir noktadadır.

2/ Çalışma prensibi olarak soğutmalı nem alma makinası ve birklima cihazı arasında hiçbir fark yoktur. Bir klima da havayı kurutur, ancak ortamı da soğutur. soğutmalı nem alma makinaları , ortamı soğutmadan havayı kurutur.
yukarı

11 Nem alma veya klima cihazından toplanan su, kullanılabilir mi?

Nem alma makinasında toplanan su, otomobil akülerinde ve evinizdeki buharlı ütülerde kullanılan saf sudur. Bu tür cihazların suyu, saf su gerektiren her işte kullanılabilir.
yukarı

 

 
 
© Copyright Ekinoks Teknik